25.06.2016 -- 18:34:00
Nawigacja
Informacje ogolne
O projekcie
Prawa autorskie
Autorzy i kontakt
Skorowidze aktywne WIG
Skorowidz WIG 1:25 000
Skorowidz WIG 1:100 000
Skorowidz WIG 1:300 000
Mapy WIG
1:5000 - 1:10 000
1:25 000
1:100 000
1:500 000
1:300 000
1:750 000
Inne mapy WIG
Oryginalne skorowidze WIG
Inne mapy
Wstep
Mapy alianckie
Mapy austro-wegierskie
Mapy niemieckie do 1919 r.
Mapy niemieckie 1919 - 1945
Mapy rosyjskie i radzieckie
Plany miast
Varia
Literatura
Linki
Aktualnie online
Gości online: 4

Użytkowników online: 0

Łącznie użytkowników: 4,960
Najnowszy użytkownik: JBB
Co-operation:

Tomek Pluciński
Mapy Pomorza Gd.
Dawne mapy Litwy, Lotwy i Estonii
Archiwum Map Zachodniej Polski
Poszukiwanie Skarbów
FTP Superstefana z PS
Katalog Tygrysów
zecernia - o wojsku i mapach
Powitanie

Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego 1919 - 1939

Niekomercyjny projekt udostępnienia skanów map i materiałów geograficznych wydanych przez Wojskowy Instytut Geograficzny (WIG) w latach 1919 - 1939.


medalion przed medalion tylne Dowód uznania dla naszej strony. Więcej tutaj.


10 czerwca 2016 r. aktualizacja
pl
Dodaliśmy mapy w kilku kategoriach:
- kilkanaście arkuszy niemieckiej mapy Uebersichtskarte von Mitteleuropa (1:300 tys), głównie z Europy Zachodniej,
- kilka niemieckich map małoskalowych z 1941 roku z rejonu Morza Śródziemnego i Czarnego
- ok. 20 arkuszy niemieckiej mapy w skali 1:200 tys - "Volkstumskarte von Jugoslawien und Ungarn" pokazującej skład narodowościowy Węgier i Jugosławii (seria jest niekompletna, być może uda się ją uzupełnić latem)
- ok. 100 arkuszy niemieckiej mapy Jugosławii w skali 1:25 tys., zachodnia część kraju (wybrzeże). Ponieważ te mapy są dość rzadkie, nie spodziewamy się uzupełnienia w najbliższym czasie,
- ok. 20 arkuszy niemieckiej mapy Bułgarii w skali 1:100 tys.
- 9 arkuszy niemieckiej mapy Bułgarii w skali 1:25 tys.
Również niemieckie mapy Bułgarii są rzadkie, nie spodziewamy się uzupełnienia również tych zbiorów w krótkim czasie.

- (literatura): zbiór znaków na mapach topograficznych w skali 1:5 tys i 1:10 tys, wyd. II z 1962 r.
- (literatura): pełna wersja książki z 1931 Reichsamt fuer Landesaufnahme und seine Kartenwerke (z ilustracjami i mapkami).
- (literatura) – broszura z 1931 roku pt. „Nowe sposoby sporządzania map w Reichsamt fuer Landesaufnahme”, opisujące rozwój map typu Messtischblatt oraz perspektywy nowej mapy niemieckiej w skali 1:50 000 (Deutsche Karte)
16 maja 2016 r. - mapy przeglądowe Rosji
Ze zbiorów Biblioteki Kongresu pochodzą dwa kolejne zestawy map:
Kilka innych map:
11 maja - aktualizacja
Ze zbiorów Uniwersytetu Śląskiego dodaliśmy ok. 100 map w różnych kategoriach. Trudno ocenić, które z nich są „ważniejsze”, lub „ciekawsze”, to zależy od konkretnego odbiorcy. Co najmniej kilkanaście map dotyczy Śląska Cieszyńskiego, Zaolzia, oraz woj. śląskiego; są to głównie mapy polskie, ale jest również kilka niemieckich i czechosłowackich.
Większość nowości w kategoriach:

- Mapy topograficzne i turystyczne inne (polskie)
- Mapy ogólne, średnio i małoskalowe (polskie)
- Mapy topograficzne i turystyczne inne (niemieckie)
- Mapy ogólne, średnio i małoskalowe (niemieckie)
- Mapy ogólne, średnio i małoskalowe (niemieckie) - III Rzesza i II WŚ
- Mapy topograficzne i turystyczne (czeskie/słowackie)

Również z Uniwersytetu Śląskiego pochodzi kilkanaście niemieckich arkuszy mapy w skali 1:25 000 z terenów Polski, wykonanych na podstawie przedwojennych map WIG

Ze zbiorów pana Hubisza dodaliśmy plan uzdrowiska Szczawnica, oraz rosyjskojęzyczny plan Wilna.
5 maja 2016 - aktualizacja
Ze zbiorów Uniwersytetu McMaster w Ontario dodaliśmy ok. 30 arkuszy brytyjskiej mapy Jugosławii w skali 1:250 000 (seria GSGS 4413), a z prywatnych kolekcji, ok. 30 amerykańskich map z przełomu XX i XXI wieku w skali 1:50 000 pokazujących (byłą) Jugosławię i Albanię. Chwilowo nie przewidujemy uzupełnienia tej serii o brakujące arkusze, ale nie powinno być to trudne, bo znajdują się w zbiorach wielu europejskich uczelni.
Również z MacMaster University uzupełniliśmy zbiory brytyjskiej brytyjskich kopii zbiorczych map niemieckich Grossblatt / Einheitsblatt w skali 1:100 000 (seria GSGS 4081) o ok. 170 arkuszy, dzięki czemu ta seria będzie nieomal kompletna, a w połączeniu z oryginalnymi wydaniami niemieckimi pokrywa praktycznie całe terytorium Niemiec w okresie międzywojennym.
Ze zbiorów prywatnych dodaliśmy kilkanaście arkuszy niemieckiej mapy przeglądowej Europy (Übersichtskarte von Mitteleuropa) w skali 1:300 tys.
nb. aby nieco ułatwić orientację w zasięgu poszczególnych serii map, stopniowo będziemy dodawać do nich – pod skorowidzami i pod listami arkuszy - oryginalne skorowidze. Dodatkowo są one same materiałem historycznym i szkoda byłoby, aby chować je po szufladach. Zajmie to jednak trochę czasu, bo skorowidzów jest (co najmniej) kilkaset.
28 kwietnia 2016 - aktualizacja mapstera

Od naszych przyjaciół z Czech uzyskaliśmy ok. 120 skanów niemieckich map zbiorczych w skali 1:100 tys. (Einheitsblatt / Grossblatt), dzięki czemu można było uzupełnić luki, głównie dotyczące terytorium przedwojennych Niemiec, ale też krajów nadbałtyckich.

Za zgodą Narodowej Biblioteki Australii, oraz biblioteki Uniwersytetu McMaster w Kanadzie, udostępniamy również zbiór ok. 150 arkuszy alianckich map Jugosławii w skali 1:100 tys. z okresu II wojny światowej. Map z Jugosławii, innych krajów bałkańskich oraz z Europy Zachodniej będzie więcej. Nie są one zgodne z naszym profilem, ale skoro zostały przeskanowane, szkoda byłoby je zmarnować, dlatego będziemy je udostępniać w kolejnych tygodniach i miesiącach.
Na dziś:
4 arkusze Mapy Królestwa Jugosławii i krajów sąsiednich w skali 1:1 miliona, z lat 30. XX wieku

10 arkuszy amerykańskiej mapy w skali 1:25 000 z wybrzeża Jugosławii (obecnie płd. Chorwacja)

I na koniec jedna, brytyjska mapa górskiego regionu Homolje we wschodniej Serbii. W 1943 operowały tam oddziały niemieckie, jugosławiańska partyzantka narodowa, tzw. „czetnicy”, komunistyczna partyzantka Tito, faszystowskie oddziały „ustaszy” wspierające Niemców, brytyjscy doradcy wojskowi i agenci SOE v, oraz wg. niektórych źródeł, polski wywiad próbujący pozyskać informacje Ślązaków wcielonych do oddziałów niemieckich i dezerterujących do oddziałów partyzanckich.

21 marca 2016 - aktualizacja
Dzięki uprzejmości biblioteki Uniwersytetu McMaster w Kanadzie, dodaliśmy ponad 100 arkuszy map WIG w skali 1:100 000 wydanych przez Sekcję Geograficzną WIG w Edynburgu, w roku 1942. Są to czarno-białe wersje map wydanych przed wojną i trafiają się wśród nich wydania, których nie mamy w wersji oryginalnej. Uzupełnienie innych serii map z tej kolekcji pojawią się, stopniowo, w przyszłości.
Z drugiego końca świata, ze zbiorów Australijskiej Biblioteki Narodowej, dodaliśmy ciekawą serię brytyjskich map wschodniej Turcji z początków XX wieku w skali ok. 1:255 000, związaną zapewne z brytyjsko-rosyjską, bynajmniej nie telewizyjną, „Wielką Grą” o wpływy w Azji.
Ze zbiorów prywatnych, prezentujemy brzydką, ale bardzo ciekawą mapę w skali 1:300 000, O49 Budweis (Budziejowice). Mapa jest kopią wydaną przez konspiracyjną komórkę kartograficzną AK o nazwie „BOM”, prawdopodobnie ok. 1942 r. Co ciekawe, mapa trafiła, być może jeszcze w czasie wojny, do Londynu (na odwrocie zaopatrzona jest pieczęcią: Col. (płk) K. Draczynski).
Również ze zbiorów brytyjskich pochodzą trzy arkusze brytyjskiej mapy z 1945 roku w skali 1:250 000, pokazujące podział administracyjny hitlerowskich Niemiec.
Na koniec, interesująca niemiecka mapa w skali 1:25 000 z czasów I wojny światowej. Pokazuje okolice miejscowości Tokaryszki (Такарышкі) na Białorusi i linię frontu rosyjsko-niemieckiego. Mapa, oprócz rosyjskich i niemieckich umocnień polowych, pokazuje również polową kolejkę wąskotorową, służącą do zaopatrywania linii frontu. Dziwnym trafem okoliczności, w internecie udało się znaleźć zdjęcie przedstawiające stację, jak i „tabor” tej kolejki sprzed 99 lat.
9 marca 2016 - aktualizacja

Nowości:
1. kilkadziesiąt arkuszy map WIG w skali 1:100 tys uzupełniające zbiory (skany w pełnej rozdzielczości / lepszej jakości / inne wydania)
2. Dwie mapy niemieckie w skali 1:25 000 z czasów I wojny światowej (Gruppe Pinsk)
3. dwustronna mapa niemiecka, prawdopod. wydanie polowe z początków inwazji na ZSRR (1:100 tys – N-36-II West Beloj i 1:300 000, X57 Rshew)
4. Duża mapa niemiecka (Übersichtskarte Skandinavien-Süd) z 1941 roku, pokazująca, oprócz Skandynawii, również północne Niemcy i Pomorze
5. Dzięki pomocy ze strony stareplanymiast.pl, ze zbiorów Archiwum Akt Nowych w Warszawie, uzyskaliśmy kolejne 6 planów Włocławka z lat 20. XX wieku, a ze zbiorów prywatnych, niemiecki plan Rzeszowa (Reichshof) z 1944 r.
6. Ciekawa pozycja z literatury - Inż H. Bagiński, „Studja terenu i metoda opisu kraju” (odbitka z „Przeglądu Wiedzy Wojskowej", tom I, rok 1924), do której dołączono „Mapę Drożni płn-wschodniej Polski” wykonaną w Szkole Kreślarzy WIG.

12 lutego 2016 - aktualizacja
Dodaliśmy kilkanaście arkuszy map WIG w skali 1:100 000. W większości są to lepsze skany wcześniej dostępnych map, lub też skany w pełnej rozdzielczości (600 dpi). Mapy te zaznaczono na liście kolorem zielonym.
Ze archiwum kartograficznego Uniwersytetu Adama Mickiewicza otrzymaliśmy kolejną porcję kilkudziesięciu niemieckich map glebowych/gospodarczych z lat 1941 – 1944 w skali 1:25 000, tzw. Bodenschäzungskarte.
Ze zbiorów Biblioteki Kongresu pochodzi zestaw 14 arkuszy i skorowidza mapy Galicji (Uibersichts Karte von Galizien) z ok. 1820 roku, w skali 1:390 000.
Dzięki uprzejmości strony stareplany.pl, ze zbiorów Archiwum Głównego Akt Dawnych dodaliśmy 4 plany Włocławka, z 1831, 1844, 1851 i ok. 1942, a ze zbiorów prywatnych, plan Pabianic (Stadtplan von Pabianitz z 1943 roku).
31 grudnia 2015 r. - aktualizacja na koniec roku
Ze zbiorów składnicy map Uniwersytetu Śląskiego uzyskaliśmy kilkadziesiąt arkuszy niemieckich map glebowych (Bodenschätzungskarte) w skali 1:25 000 z lat 1940 – 1943.
Ze zbiorów własnych dodaliśmy 13 planów terenowych (tzw. Geländeplan) Gdańska w skali 1:2500, oraz jeden w skali 1:5000. Można przypuścić, że Wolne Miasto Gdańsk pokrywało ponad sto arkuszy map w tej skali. Będziemy starali się pozyskać inne arkusze.
Na koniec ciekawostka związana z WIG – dwa zdjęcia „kadry”. Ponieważ nie mamy jeszcze oddzielnej podstrony poświęconej sprawom „personalnym” WIG, tymczasowo zdjęcia dostępne będą wprost: Nr 1 i Nr 2.
Do zobaczenia w przyszłym roku!
24 grudnia 2015 r. - świąteczna aktualizacja Mapstera
Ze względu na dużą ilość zajęć okołoświątecznych, dziś niewielka aktualizacja:
- ze zbiorów prywatnych otrzymaliśmy dwa rzadkie arkusze mapy WIG w skali 1:25 tys z Gór Świętokrzyskich: Bodzentyn i Nowa Słupia. Są to wydania turystyczne (kolorowe).
Dzięki uprzejmości dr Brendanowi Whyte z Biblioteki Narodowej Australii otrzymaliśmy 5 arkuszy Grossblattów w wersji wojskowo-geograficznej (Mil.-Geo.-Karte), a przy okazji, ze zbiorów “Polony” – cyfrowej odsłony Biblioteki Narodowej – jeszcze jeden arkusz tego wydania (Krasnystaw). Ponieważ na odwrocie niektórych arkuszy tego wydania przedstawiano czasem plany większych miast, nie dało się pominąć planu miasta Lublina i okolic z tego arkusza (uwaga, bardzo duży plik!). Dla osób zainteresowanych WIG – ciekawostka na lewym dolnym marginesie planu (Grundkartenwerk).
A przy okazji… oczywiście wiemy o zasobach „Polony” i innych bibliotek cyfrowych, jednak uzupełnienie mapstera o te materiały jest czasochłonne i trochę potrwa. W międzyczasie (inne) materiały powinny pojawić się w mapsterze w okolicach Nowego Roku.
A teraz… życzymy wszystkim spokojnych Świąt.
23 listopada 2015 r - nowe mapy w Mapsterze
Dzięki ciężkiej pracy osób z eastopomaps.org, uzyskaliśmy, ze zbiorów Biblioteki Kongresu, kolejną partię map z terytorium ZSRR, a mianowicie:
Ok. 720 arkuszy radzieckiej mapy 1:25 000 z lat 1924 - 1943,
Ok. 30 arkuszy niemieckiej mapy Rußland 1:25 000 z lat 1942 – 1942, również z terytorium ZSRR.
Wśród nowych arkuszy znajdują się bardziej znane miasta, jak Leningrad, Kijów, czy – Kamieniec Podolski...
A od naszych starych znajomych z Czech, 24 arkusze czeskich kopii map WIG w skali 1:100 tys. z pogranicza polsko-czechosłowackiego.
7 listopada 2015 r - napisy na mapach KuK i WIG
W Polskim Przeglądzie Kartograficznym ukazał się ciekawy artykuł pana Wojciecha Włoskowicza pt. “Napisy na mapach III zdjęcia topograficznego Austro-Węgier i na zdjęciach Wojskowego Instytutu Geograficznego w świetle instrukcji”.
Wprawdzie nie możemy udostępnić tekstu wprost na podstronie z “Literaturą”, jednak tekst, w formacie pdf (ok. 2,5 MB) pobrać można bezpośrednio ze strony PPK.
16 października 2015 r - aktualizacja
Udostępniliśmy kolejne mapy ze zbiorów Uniwersytetu Śląskiego:

- kilka arkuszy Messtischblattow (Topographische Karte) ze Śląska
- mapy rosyjskie w skali 1:126 tys (trzywiorstówki)
- kilkanaście map rosyjskich w skali 1:84 tys (dwuwiorstówki)
- dwie bardzo rzadkie mapy rosyjskie w skali 1:21 tys (połwiorstówki)
- kilka rosyjskich przeróbek austro-węgierskich map w skali 1:75 tys
- kilkanaście map radzieckich z 1944 i 1945 roku w skali 1:50 tys
- kilka map radzieckich z 1944 i 1945 roku w skali 1:100 tys
- kilkanaście arkuszy niemieckich map w skali 1:100 000 z terenów ZSRR, z lat 1941 - 1942 (Russland 1:100 000), pojedynczych, podwójnych i poczwórnych
- ok. 20 arkuszy map austro-węgierskich w skali 1:25 tys
- kilka arkuszy map WIG w skali 1:25 000 w cieciu map austro-węgierskich
- jeden arkusz mapy WIG w skali 1:1 mln (Wilno) z 1928 r z serii „Międzynarodowa Mapa Świata 1:1 000 000”
- Kolejny, ciekawy i rzadki arkusz w skali 1:25 000 z ok. 1920 roku, Dawidów – Bóbrka, sygnowany przez Oddział Kartograficzny Kwatery Dowództwa W.P. „Wschód” z ok. 1920 roku.
- Inny ciekawy arkusz, to wydanie zbiorcze map WIG w skali 1:25 000 z lat 30. XX wieku: Mikulczyce – Bytom – Gliwice – Chorzów. Trudno jednak ustalić, czy jest to wydanie przedwojenne, czy być może prowizoryczne złożenie do celów gospodarczych wydane już po II wojnie światowej.

W dziale "literatura" udało się przeskanować i udostępnić oryginalne wydanie broszury WIG z 1929 roku pt. „Przepisy podstawowe o sporządzaniu map…”, w której można znaleźć krótkie i rzeczowe opisy podstawowych serii map WIG.
Dzięki uprzejmości pana Ryszarda Hubisza udostępniamy też przedwojenną pracę znanego kartografa, dr. Uhorczaka, pt. „Skorowidz nazw gromad, miast i miasteczek… woj. lwowskiego, stanisławskiego i tarnopolskiego”. Do skorowidza dołączona została duża mapa administracyjna, w zasadzie schemat, którą pobrać można z Mapstera.
Do publikacji niemieckich, dodaliśmy broszurę z lipca 1939 roku „Stadt-Durchfahrten in Polen und Danzig (Skizzen)”, pokazującą przeglądowe (a właściwie, przejazdowe) plany miast polskich (data wydania nie jest oczywiście przypadkowa).
13 września 2015 r - aktualizacja
Jesteśmy bardzo wdzięczni za zgodę i pomoc Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytu Śląskiego przy skanowaniu bardzo ciekawych map i planów miast ze zbiorów składnicy map. Przygotowanie materiału do udostępniania zajmie troche czasu, dziś pierwsza partia:
- ok. czterdziestu planów miast, w tym osiem planów Cieszyna. Pozostałe nowe plany trafiły do następujących podzbiorów:

Plany miast Europy Środkowej
Plany miast GOP
Inne (plan Strasburga we Francji)

- Kilkanaście map WIG w skali 1:25 000, zarówno w wersji polskiej, jak i niemieckich przedruków
- kilkanaście arkuszy niemieckich map zbiorczych w skali 1:100 000 (Grossblatt), szczególnie ciekawy jest arkusz w wersji wojskowo-geograficznej (Mil.-Geo) - Luck (Nr. 386)
- kilkanaście niemieckich map w skali 1:300 000 (Übersichtskarte von Mitteleuropa, Osteuropa) z całej Europy

Ponieważ większość map przeskanowana została w rozdzielczości 600 dpi, niektóre pliki (szczególnie wielkoformatowe Grossblatty) mogą osiągać bardzo duże rozmiary (do 90 Mb).
17 lipca 2015 r - mapy 12 Kompanii 2 Korpusu (Włochy)
Dzięki uprzejmości Centralnej Biblioteki Wojskowej w Warszawie uzyskaliśmy cenne skany map wykonanych przez 12 Kompanię 2. Korpusu Polskich Sił Zbrojnych. Mapy te, otrzymał w latach 90. XX wieku od brytyjskiej wojskowej służby kartograficznej płk. Sobczyński, szef Zarządu Topograficznego WP, który następnie przekazał je do biblioteki. Nowości dzielą się, w przybliżeniu, na trzy grupy: przedruki brytyjskich map Włoch w skali 1:25 000 (głównie północnych Włoch), wykonane w 1945 roku przez 12 Kompanię, mapy specjalne, z dodrukami, oparte na brytyjskich mapach w skali 1:50 000, z okolic Monte Cassino, pochodzące z okresu walk w 1944 roku, oraz inne materiały i szkice powojenne, wykonane prawdopodobnie w związku z planowanym opracowaniem historycznym na temat udziału wojsk polskich w kampanii włoskiej.
Dodatkowo, z własnych zbiorów, dodano do powyższych serii kilkanaście innych map alianckich w skalach 1:25 000 i 1:50 000 pochodzących z tych samych anglo-amerykańskich serii GSGS / AMS, kontynuowanych po II wojnie światowej.
Więcej map brytyjskich i amerykańskich z Włoch udostępnimy jesienią.
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj się

Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
Shoutbox
You must login to post a message.

14.06.2016 15:34
WładysławZeidel 14.06.2016 Witam serdecznie.Proszę o informacje i pomoc w znalezieniu dokładnej mapy topograficznej, na której zlokalizowana była miejscowość ZARZECZKI/A (okolica stacji kolejowej MOKWIN) w gminie Berezne, powiat Kostopol, woj.

31.05.2016 19:25
Przepraszam, wszystkie arkusze sa juz dostepne.

31.05.2016 19:19
faktycznie, nie dzialaja... Zaraz sie dowiem.

28.05.2016 04:58
Grossblatty (z 5 maja) nadal nie działa

07.05.2016 22:19
grossblatty powinny (też) już działać, chyba nie wszystkie były wczoraj jeszcze na serwerze.

06.05.2016 23:55
Chyba nie mam szczęścia: Nowe (z 5 maja) Grossblatty - jak Jugosławia.

05.05.2016 19:26
mapy są już dostępne.

05.05.2016 18:40
przepraszam, setki Jugoslawii faktycznie zniknęły... kolega już się tym zajął, zaraz powinny być dostępne.

05.05.2016 06:37
Ja to rozumiem, ale skorowidz pokazuje, że są już zaktualizowane wszystkie. Kłaniam się!

03.05.2016 17:07
Napisano, że będą sukcesywnie czyli na razie trochę pozdro

03.05.2016 06:51
Ale ta Jugosławia w setce to gdzieś zginęła...

25.04.2016 17:58
odn. Warschau Nord - plik pobiera sie poprawnie. Byc moze problemy zwiazane sa z wysoka rozdzielczoscia (600 dpi)?

22.04.2016 18:12
Witam. Proszę o poprawienie dostępności mapy pod adresem http://igrek.amzp.
pl/1761049 Pozdrawiam i dziekuje ze jesteście - robicie kawał wspaniałej roboty!

23.03.2016 22:56
Bardzo Proszę o pomoc w znalezieniu dokladnych map z uksztaltowaniem terenu obszaru Białorusi z przed wojny, chodzi o obszar Lidy, a konkretnie Cieszkiele, Trokiele Pozdrawiam Krzysiek

15.03.2016 06:55
Przepraszam, już poprawiłem link, dziękuję za zwrócenie uwagi.

12.03.2016 22:17
Proszę o link do poz. 4, nie mogę znaleźć w Mapsterze.

15.01.2016 06:15
dziekuję za informacje, uaktualniłem podstronę 1:300 tys (wcześniej również podstronę ze skorowidzami map niemieckich).

13.01.2016 23:42
wig300 podwójne nazwy plików w poz. 28,34,36,63,97 poz29 - plik pusty

13.01.2016 05:11
faktycznie, większość skorowidzów na tej podstronie nie działa, zaraz to naprawię.

12.01.2016 21:44
Nie działają skorowidze: Topographische Übersichtskarte des Deutschen Reiches